Kiezen is ook verliezen

Soms is het belangrijker dat je gekozen hebt dan wat je gekozen hebt. Een boude uitspraak, maar er valt veel voor te zeggen gezien de kwelling die meestal het gevolg is van chronische besluiteloosheid.

Kleine keuzes maken we meestal gedachteloos iedere dag bijvoorbeeld wanneer we ons afvragen wat we vandaag eens zullen eten of wanneer we de krant van vandaag doornemen en razendsnel beslissen welke artikelen we in zijn geheel lezen en welke we laten voor wat ze zijn.

Maar er zijn andere momenten waarop we voor ons individuele bestaan tot ingrijpender keuzes genoodzaakt worden. Het kopen van kleren kan voor sommigen al heel lastig zijn omdat ze maar niet kunnen beslissen wat voor hen geschikt is. Wanneer tegenover een redelijk ruim budget een overvloedig aanbod staat, is de keuze waar het materiële zaken betreft inderdaad vaak lastig. Echt ingewikkeld wordt het echter wanneer het om immateriële aangelegenheden gaat. Om dit te illustreren het volgende verhaal van een jonge vrouw van ± 30 jaar.

' Sinds een dik jaar heb ik een vaste relatie. Mijn vriend met wie ik inmiddels samenwoon is een prima kerel. Wel wat gesloten, maar wij kunnen het uitstekend vinden. Toch word ik gigantisch heen en weer geslingerd tussen hem en zijn boezemvriend, toevallig een collega van mij bij het grote bedrijf in de Randstad waar hij en ik samen werken. Hij heeft dingen die mijn vriend niet heeft en omgekeerd. Soms droom ik dat ik met mijn collega wandel. Soms blijft het daar niet bij, wat ik verschrikkelijk vind. Dat geeft mij ongelooflijk veel schuldgevoelens. Het is om gek van te worden. Het zijn gedachten, dromen die mij in een soort wurggreep houden. Ik zou puur en alleen willen houden van mijn vriend, maar er is iets dat mij dag en nacht dwingt in de richting van die ander.'

Met de constatering dat hier sprake is van een obsessie of dwanggedachten mag niet worden volstaan. Wat maakt dat deze jonge vrouw niet kan kiezen en ten prooi is gevallen aan een soort innerlijke verscheurdheid? Het antwoord of een belangrijk deel daarvan volgt een paar sessies later wanneer ze tamelijk terloops vertelt dat ze vroeger een soort pendeldienst heeft onderhouden. 'Bij mij thuis communiceerden mijn ouders niet meer met elkaar. En als dat wel gebeurde dan was er een vreselijke ruzie. Ik heb altijd geprobeerd de spanning weg te nemen. Voortdurend was ik in de weer met bemiddelen tussen die twee. Vaak moest ik van de ene wat doorgeven aan de ander en omgekeerd. Je zag het mijn ouders hun verdriet aan. Ik troostte hen.' Dit onthutsende verhaal ging nog even door. Maar de ingrediënten die van belang zijn om haar huidige gedrag en wat zij daarvan herhaalt te begrijpen zijn hiermee grotendeels wel gegeven. De loyaliteit van een kind aan de ouders kan onder de boven geschetste omstandigheden moordend zijn, omdat het kind de genegenheid van geen van beiden wil verliezen. Een kind wil niet moeten kiezen tussen ouders, het wil beide ouders! Het ontbrak in het oudergezin van mijn cliënte aan een veilige thuishaven. Het was andersom: spanningen en onveiligheid voerden de boventoon, er was geen geborgenheid. In zo'n sfeer ontwikkelt zich niet, of met de grootste moeite het vermogen om rustig beslissingen te nemen, keuzes te maken. In plaats van besluitvaardigheid is dan eerder besluiteloosheid het gevolg. Opvallend bij deze vrouw is ook de herhaling van de angst om zich aan iemand te binden ten koste van de genegenheid van de ander, althans voor haar gevoel. Nadat ze er emotioneel en door inzicht in was geslaagd om haar partner en zijn vriend van de 'ouderlijke' trekken te ontdoen, lukte het haar te kiezen voor de één en vrede te hebben met het verliezen als potentiële partner van de ander. Ze kwam tot het besef dat het vermogen om te kiezen een groot goed is en dat wat we kiezen winst kan opleveren tegenover het verlies van de mogelijkheden die we bij onze keuzes hebben laten liggen.